Select Page

Công Thức Phối Trộn Thức Ăn Cho Bò Đảm Bảo Năng Suất Cao

Công Thức Phối Trộn Thức Ăn Cho Bò Đảm Bảo Năng Suất Cao

Mỗi loài vật nuôi đều có bộ máy tiêu hóa khác nhau, chính vì thế mà nguồn thức ăn mà chúng cần cũng không hề đồng nhất. Đối với những loài vật nuôi nhai lại như bò, chúng có khả năng tiêu hóa và hấp thu nhiều loài thức ăn mà những loại động vật khác gần như không thể ăn được. Bởi vậy, trước khi bà con tiến hành áp dụng bất kỳ công thức phối trộn thức ăn cho bò nào cũng phải hiểu rõ đặc tính và hàm lượng dinh dưỡng có trong từng loại thức ăn. Nếu làm được điều này thì việc phối trộn thức ăn cho bò theo từng giai đoạn phát triển sẽ dễ dàng và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn

Công thức phối trộn thức ăn cho bò

công thức phối trộn thức ăn cho bò

Có khá nhiều cách phân loại và thuật ngữ dùng để gọi tên các nguồn thức ăn trong chăn nuôi. Đối với những loài gia súc có đặc tính nhai lại thức ăn, người ta thường sẽ phân loại theo mối tương quan giữa giá trị dinh dưỡng với khối lượng của nó ( Thức ăn thô, thức ăn bổ sung và thức ăn tinh).

Những loại thức ăn phổ biến cho bò

công thức phối trộn thức ăn cho bò

Thức ăn thô

Đây là dạng thức ăn có khối lượng rất lớn, tuy nhiên hàm lượng dưỡng chất có trong 1kg thức ăn thô lại rất thấp. Điều này có nghĩa là gia súc phải tiêu thụ một lượng lớn thức ăn thô mới đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng mà chúng cần. Trung bình, hàm lượng chất xơ thô có trong loại thức ăn này lớn hơn 18% và trong nhóm thức ăn thô người ta lại phân ra thành nhiều nhóm thức ăn nhỏ khác:

Thức ăn xanh: Bao gồm những loại cỏ, thân hay lá cây còn non ( Kể cả các loại rau xanh cùng vỏ của những loại quả nhiều nước khác). Đặc điểm chính của nhóm thức ăn thô xanh này là chúng chứa khá nhiều nước, dễ tiêu hóa và rất ngon miệng, chính vì vậy mà bò thường rất thích loại thức ăn này. Nói chung, nhóm thức ăn thô xanh có tỷ lệ dinh dưỡng khá cân đối, chứa nhiêu loại Vitamin và Protein chất lượng cao.

  • Cỏ trồng và cỏ tự nhiên: Cỏ tự nhiên là hỗn hợp những loại cỏ hòa thảo, tiêu biểu nhất là cỏ gà, cỏ mật hay cỏ lá tre,… Cỏ tự nhiên thường mọc ở những khu vực như bờ ruộng, vườn cây, bờ đê,… Loại cỏ này thường được bà con dùng để chăn nuôi các loại gia súc ( Động vật nhai lại), chúng có hàm lượng dưỡng chất rất cao nên có thể dùng làm nguồn thức ăn chính cho bò ( Theo phương pháp chăn nuôi truyền thống). Còn với cỏ trồng, người ta thường sử dụng một số giống cỏ như Stylo, cỏ ghine, cỏ voi,… Trong chăn nuôi bò theo hướng công nghiệp thì việc trồng cỏ chiếm một vai trò quan trọng, chúng sẽ là nguồn cung cấp thức ăn thô xanh chủ yếu.
  • Ngọn mía: Sản phẩm này là phần không sử dụng thải ra sau khi thu hoạch mía, thường thì phần ngọn chiếm tới hơn 20% của cả cây mía. Chính vì thế đây được xem là nguồn thức ăn rất dồi dào và có giá thành thấp trong chăn nuôi bò. Tuy nhiên, do mía có chứa một lượng đường rất lớn và cũng nghèo những thành phần dinh dưỡng khác nên bà con chỉ dùng ngọn mía như một loại thức ăn bổ sung ( Không nên dùng mía để thay thế cỏ xanh trong thời gian dài).
  • Đọt dứa: Nguồn thức ăn này bà con có thể dễ dàng thu mua được tại các nhà máy chế biến dứa với giá thành thấp, thậm chí là không hề tốn bất kỳ khoản chi phí nào. Trong vỏ và đọt dứa có chứa nhiều đường nhưng lại thiếu hụt chất xơ và đạm. Bên cạnh đó, trong vỏ dứa còn chứa loại men Bromelin nên khi bò nhai đi nhai lại có thể gây ra hiện tượng rát lưỡi. Tốt nhất bà con chỉ nên cho bò ăn từ 10-15kg vỏ cùng đọt đừa mỗi ngày, lượng thức ăn nãy cũng phải chia thành nhiều bữa khác nhau.

Thức ăn ủ ướp: Đây là loại thức ăn cho bò được tạo ra thông qua quá trình dự trữ thức ăn thô xanh bằng phương pháp ủ chua. Nhờ việc ủ chua mà chúng ta có thể bảo quản thức ăn trong suốt một thời gian dài, cách làm này sẽ giúp bà con chủ động hơn trong việc cung ứng nguồn thức ăn cho động vật nhai lại như bò ( Đặc biệt là vào những thời điểm cỏ tự nhiên khang hiếm). Ngoài ra, việc ủ chua thức ăn thô xanh còn là tăng tỷ lệ tiêu hóa thức ăn do các chất bên trong thức ăn bị mềm ra hoặc chuyển sang dạng dễ tiêu hóa.

  • Thức ăn ủ có mùi thơm dễ chịu, trường hợp thức ăn ủ ướp có mùi hôi có nghĩa chúng đã bị hư.
  • Loại thức ăn này có vị hơi chua và không hề bị đắng.
  • Màu sắc thức ăn ủ ướp khá đồng đều, khá tương tự như màu của thức ăn thô xanh trước khi được ủ chua.
  • Đây có thể xem là một trong những loại thức ăn được gia súc ưa thích.

Trên lý thuyết thì chúng ta hoàn toàn có thể ủ chua hầu hết các loại thức ăn xanh, kể cả đó là các loại củ hay quả. Tuy nhiên, người ta vẫn thường dùng thân, lá cây ngô, cỏ voi hay cỏ tự nhiên để tiến hành ủ và trong quá trình ủ ướp có thể cho thêm vào một ít rỉ mật cùng muối.

Cỏ khô: Cỏ khô là loại thức ăn thô xanh đã được sấy khô hoặc phơi khô nhờ nắng, chúng thường được dự trữ dưới hình thức đóng bánh hay đánh đống. Đây là một trong những cách bảo quản thức ăn cho vật nuôi dễ dàng thực hiện nhất, nó cho phép chúng ta dự trữ với số lượng lớn để dùng trong những trường hợp khan hiếm thức ăn. Lưu ý: Giá trị dinh dưỡng của cỏ khô thấp hơn so với cỏ ủ chua hay cỏ tươi.

Các loại rau củ quả: Những loại thức ăn củ quả bao gồm khoai lang, khoai mì, khoai tây, cà rốt, bầu, bí,… đây là nhóm thức ăn rất tốt cho sức khỏe những giống gia súc nhai lại. Các loại rau củ thường có mùi thơm, vị ngon nên gia súc rất thích ăn. Nhóm thức ăn này có hàm lượng nước cao, ngoài ra chúng còn chứa nhiều loại Vitamin cùng bột đường. Tuy nhiên, nhóm thức ăn rau củ quả lại khá nghèo Protein, chất xơ, chất béo và một số loại muối khoáng cần thiết.

Do những đặc tính trên mà rau củ quả thường được nhiều người dùng để cải thiện một số công thức phối trộn thức ăn cho bò có hàm lượng nước ít, nhiều xơ, giàu đường ( Ví dụ như công thức chứa thành phần chính là rơm hay cỏ khô).

Phế phẩm công nghiệp chế biến:

  • Bã đậu nành là loại phụ phẩm thu được sau quá trình chế biến hạt đậu nành thành đậu phụ hay sữa đậu nành mà chúng ta vẫn thường sử dụng. Bã đậu có mùi thơm dịu nhẹ, vị ngọt nên gia súc và gia cầm đều thích ăn. Hàm lượng chất béo cùng Protein có trong bã đậu nành rất cao, chính vì thế mà loại phụ phẩm này còn là nguồn thức ăn cung cấp Protein cho động vật nhai lại mỗi ngày ( Trung bình mỗi con bò chỉ nên ăn từ 10-15kg bã đậu mỗi ngày). Lưu ý: Khi dùng bã đậu nành sống cùng một số loại thức ăn chứa nhiều Ure thì cần phải chia nhỏ lượng thức ăn này thành nhiều bữa nhỏ, làm như vậy mới có thể đảm bảo an toàn cho đàn bò của chúng ta.
  • Bã bia: Đây là nguồn thức ăn chứa nhiều nước, nó có mùi thơm và vị rất ngon. Hàm lượng chất khoáng, Vitamin và đặc biệt là đạm trong bã bia là rất cao. Ngoài ra bã bia còn chứa một số chất giúp kích thích tính thèm ăn và tăng cường khả năng tiết sữa ở bò khi nuôi trong điều kiện nhiệt đới. Thành phẩn và hàm lượng dinh dưỡng của bã bia phụ thuộc chủ yếu vào tỷ lệ nước trong thành phần. Ngoài ra, thời gian bảo quản cùng nguồn gốc của bã bia cũng ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng.
  • Bã sắn: Sản phẩm này là phế phụ phẩm của quá trình chế biến tinh bột từ củ sắn, loại thức ăn cho bò này chứa nhiều tinh bột ( Hơn 60%) nhưng lại nghèo chất đạm. Chính vì vậy mà trong các công thức phối trộn thức ăn cho bò từ bã sắn người ta thường cho thêm vào bã đậu nành hoặc Ure. Và khi bà con trộn thêm vào hỗn hợp thức ăn trên một ít bột sò và bột khoáng sẽ giúp tăng cường hàm lượng dinh dưỡng trong thức ăn. Bã sắn có thể dự trữ được lâu do một số thành phần bên trong bã sắn đã được lên men, đây cũng là lý do khiến bã sắn có vị hơi chua.

Thức ăn tinh

công thức phối trộn thức ăn cho bò

Thức ăn tinh là dạng thức ăn có khối lượng nhỏ nhưng hàm lượng dưỡng chất trong một đơn vị nhất định lại rất cao ( Hàm lượng chất xơ chỉ vào khoảng 18%). Nhóm thức ăn tinh gồm các loại ngũ cốc và bột được chế biến từ chúng, một số loại bột và khô dầu đậu tương, lạc,… hay các loại thức ăn tinh hỗn hợp thường được chế biến sẵn ( Sản xuất công nghiệp).

Đặc điểm chính của loại thức ăn tinh là lượng nước cùng chất xơ đều thấp, tuy nhiên chúng lại chứa nhiều chất dinh dưỡng khác như đạm, chất béo, bột đường, khoáng và Vitamin. Thông thường, trong chăn nuôi bò người ta thường dùng thức ăn tinh để hoàn thiện các công thức phối trộn thức ăn cho bò được cấu thành từ thức ăn thô. Mặc dù thức ăn chứa rất nhiều dưỡng chất cần thiết nhưng bà con không thể chỉ dùng chúng để làm nguồn thức ăn chính trong chăn nuôi bò được.

Cám gạo:  Đây là một trong những loại thức ăn tinh phổ biến và quan trọng nhất được sử dụng trong chăn nuôi các loại gia súc nhai lại như bò. Thành phần hóa học cũng như hàm lượng dưỡng chất bên trong cám gạo phụ thuộc khá nhiều vào quy trình xay thóc và thời gian bảo quản. Cám gạo sử dụng trong chăn nuôi thường có mùi thơm hấp dẫn, vị ngọt và gia súc cực kỳ thích ăn. Tuy nhiên, nếu cám gạo không được bảo quán đúng cách hay để quá lâu thì thành phần dầu trong cám sẽ bị Oxy hóa, cám gạo sẽ có mùi hôi khó chịu, vị ngọt mất đi và chuyển dần sang đắng, thậm chí chúng còn có thể bị vón cục, mốc và không thể sử dụng được nữa.

Cám gạo có thể được xem là loại thức ăn cung cấp năng lượng và đạm chính. Tuy nhiên, khi tiến hành phối trộn thức ăn bò bà con không chỉ nên dùng mỗi cám gạo vì hàm lượng Canxi bên trong cám gạo rất thấp.

Bột ngô: Bột ngô cũng là loại thức ăn tinh được sử dụng phổ biến trong chăn nuôi, chúng có hàm lượng tinh bột cao và được dùng rất nhiều trong việc cung cấp năng lượng cho gia súc. Tuy nhiên, cũng tương tự như cám gạo, bà con không nên sử dụng chúng như nguồn thức ăn chính cho bò.

Bột sắn: Sản phẩm này được sản xuất từ củ sắn tươi sau khi thái thành từng lát mỏng rồi đem đi sấy khô. Bột sắn là loại thức ăn tinh rất giàu tinh bột và đường, thế nhưng nó lại nghèo Canxi, Photpho cùng chất đạm. Vì vậy nếu bà con sử dụng bột sắn để phối trộn thức ăn cho bò thì nhớ bổ sung thêm các loại thức ăn giàu đạm như bã bia, bã đậu, các chất khoáng,…

Khô dầu: Đầy là nhóm các loại phụ phẩm còn lại sau quá trình chiết tách dầu từ những loại hạt chứa dầu như: lạc, đỗ tương, vừng, dừa,… Sản phẩm này ở nước ta được sử dụng rất phổ biến nên bà con có thể dễ dàng tìm mua với giá thành phải chăng. Hàm lượng chất đạm và giá trị năng lượng có trong khô dầu phụ thuộc vào công nghệ tách chiết dầu cùng nguyên liệu ban đầu.

Thức ăn bổ sung

Thức ăn bổ sung là dạng thức ăn được thêm vào trong các công thức phối trộn thức ăn cho bò với số lượng nhỏ, loại thức ăn này được sử dụng nhằm bổ sung một số chất dinh dưỡng thiếu hụt như Vitamin, đạm hay khoáng chất. Trong số những loại thức ăn bổ sung thì thức ăn chứa Ure và hỗn hợp khoáng được xem là quan trọng nhất nên bà con nhớ phải lưu ý.

Thức ăn bổ sung Ure: Ure là một trong số những chất chứa Nito vô đạm, nó đã được sử dụng từ lâu và phổ biến trong ngành chăn nuôi bò cũng như các loài gia súc nhai lại khác. Sở dĩ những loài gia súc nhai lại như bò cần được bổ sung Ure vì trong dạ dày của chúng có các quần thể vi sinh vật có thể làm biến đổi, phân giải Nito có trong Ure và tổng hợp chúng thành các chất đạm có giá trị cao. Hiện nay người ta có thể sử dụng Ure theo 4 cách riêng biệt: Trộn chung với rỉ mật, trộn vào thức ăn hỗn hợp, trộn chung với cỏ hoặc rơm ủ, trộn chung với một số thành phần làm bánh dinh dưỡng.

Thức ăn bổ sung khoáng: Các nhóm chất khoáng đóng vai trò rất quan trọng đối với sức khỏe các loài động vật nhai lại như bò. Do thức ăn của hầu hết các loài gia súc nhai lại đều có nguồn gốc từ thực vật nên trong khẩu phần ăn hằng ngày của chúng thường bị thiếu hụt các chất khoáng. Chính vì thế mà trong chăn nuôi bò, bà con nhớ phải lưu ý bổ sung thêm khoáng để giúp tăng cường sức khỏe cho vật nuôi. 

Trên thực tế thì việc bổ sung khoáng chất theo từng loại riêng lẻ sẽ gặp phải rất nhiều khó khăn, đặc biệt là với những loại khoáng vi lượng ( Rất cần thiết những chỉ cần một lượng nhỏ). Vì vậy mà người ta thường sẽ phối nhiều  loại khoáng chất khác nhau theo một tỷ lệ nhất định ( Dưới dạng Premix phối trộn chung với thức ăn tinh). 

Các công thức phối trộn thức ăn cho bò phổ biến nhất

Công thức phối trộn thức ăn cho bò thịt

Nguyên liệuCT ICT IICT IIICT IV
Bột sắn806058,770
Tấm, bột ngô0259,19,9
Cám gạo16,2
Khô dầu lạc ( Đỗ tương)1274,76,7
Bột cá ( Lượng muối thấp hớn 15%)1,83,1
Rỉ mật555,55,8
Ure1,01,02,42,7
Muối ăn1,01,00,80,9
Bột xương1,01,00,80,9
Tổng ( %)100100100100

Công thức phối trộn thức ăn cho bò sữa

Nguyên liệuCông thức ICông thức II
Bột ngô3010
Bột sắn1030
Cám gạo hoặc tấm3525
Khô dầu các loại1020
Bột cá ( Hàm lượng mưới thấp hơn 15%)10
Bột thân, lá lạc10
Rỉ mật2
Ure0,50,5
Muối ăn1
Bột xương41
Premix khoáng và Vitamin0,50,5
Tổng (%)100100

Các từ khóa liên quan:

  • công thức phối trộn thức ăn cho bò
  • công thức phối trộn thức ăn cho bò thịt

About The Author

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *